فهرست مطالب
تشخیص نوع پوست ضروری ترین و حیاتی ترین مرحله برای تنظیم یک برنامه و روتین دقیق حفظ سلامت پوست است. انواع مختلف پوست (خشک، چرب، مختلط، نرمال) ویژگی های خاص و متفاوتی دارند. در نظر گرفتن این تفاوت ها هنگام تهیه مواد و محصولات آرایشی بسیار مهم است.
پوست لند در این مقاله قصد دارد انواع مختلف تکنیک های تشخیص نوع پوست را به شما معرفی نماید. روش های تشخیص نوع پوست به طور کلی به دو دسته روش های خانگی و روش های کلینیکی تقسیم می شوند که در ادامه به آنها می پردازیم.

روش های خانگی تشخیص نوع پوست
با وجود اینکه روش های خانگی در تشخیص ابتدایی نوع پوست می توانند مفید باشند ولی نتایج حاصل از آنها بسیار متکی به قضاوت های شخصی و بینش فردی دارد. بنابراین به تنهایی نمی توانند معیار 100 درصدی برای تشحیص نوع پوست قرار بگیرند. در ادامه به چهار روش معمول خانگی در شناسایی نوع پوست می پردازیم:
- تست کاغذ خشک (بلاتینگ)
- تست زمان شست و شو
- تست مشاهده و لمس
- تست 4 تکه کاغذ
تست کاغذ خشک (بلاتینگ)
تست بلاتینگ (کاغذ خشک) یک ابزار ابتدایی، تجربی و غیراستاندارد برای تخمین سطح ترشح چربی پوست (سبوم) است. این تست نمیتواند به تنهایی تشخیص دقیقی از نوع پوست ارائه دهد. به خصوص برای پوست مختلط یا شرایط خاص (مثل دهیدراته بودن پوست چرب)، نتایج میتواند گمراه کننده باشد. با این وجود یک تست دم دستی و ساده برای درک بهتر از نوع پوست می باشد.
روش انجام:
بهترین زمان برای انجام تست کاغذ خشک صبح بعد از بیدار شدن است. ابتدا صورت خود را با آب ولرم و یا یک پاک کننده ملایم بشویید و بدون استفاده از محصولات پوستی ۳۰ دقیقه صبر کنید.
بعد از گذشت 30 دقیقه یک دستمال کاغذی یا کاغذ بلاتینگ را روی صورت (پیشانی، بینی، گونهها و چانه) قرار دهید و فشار دهید.
تفسیر نتیجه:
پوست چرب: چربی روی همه نواحی کاغذ وجود دارد اما در ناحیه T-zone (پیشانی، بینی، چانه) واضح تر است.
پوست خشک: نمی توان هیچ چربی روی کاغذ دید.
پوست مختلط: چربی فقط در ناحیه T-zone وجود دارد، اما گونه ها خشک یا معمولی هستند.
پوست معمولی (نرمال): می توان مقدار کمی چربی را مشاهده کرد که به صورت یکنواخت روی کاغذ دیده می شود.
تست مشاهده و لمس
براساس علائم ظاهری نیز می توان تا حدودی در مورد نوع پوست نظر داد. انواع مختلف پوست تفاوت های قابل تشخیص از لحاظ اندازه منافذ پوست، میزان درخشندگی، چربی پوست و وجود یا عدم وجود آکنه، جوش و بثورات پوستی دارند.
پوست خشک:
• بعد از شست و شو احساس سفتی و کشیدگی در پوست حس می شود.
• پوست دارای خطوط ریز واضح است و گاهی پوستهپوسته می شود.
پوست چرب:
• درخشندگی زیاد، منافذ باز، وجود جوش های سرسیاه و سرسفید، درخشندگی زیاد در ناحیه T-zone
پوست مختلط:
• گونه ها خشک یا نرمال، اما پیشانی، بینی و چانه چرب (ناحیه T-zone)، منافذ در ناحیه بینی بزرگ
پوست حساس:
• به راحتی دچار قرمزی، خارش و سوزش میشود (در تغییرات آب و هوایی و تماس با مواد شیمیایی). به محصولات آرایشی واکنش می دهد.
تست 4 تکه کاغذ
مراحل آماده سازی پوست را مانند روش تست کاغذ خشک انجام دهید. این بار زمان ماندگاری کاغذ روی نواحی پیشانی، گونه ها، چانه و بینی اهمیت دارد. دستمال کاغذی یا کاغذ بلاتینگ را به چهار تکه تقسیم کنید. سپس آنها را روی نواحی پیشانی، گونه ها، چانه و بینی قرار دهید و کمی فشار دهید.
وضعیت کاغذها را مطابق با تصویر زیر بررسی نمایید:

تست 4 کاغذ- تشخیص نوع پوست
تست زمان شست و شو
در این تست تشخیص نوع پوست صورت مانند تست کاغذ بلاتینگ ابتدا باید صورت را با یک پاک کننده ملایم (بدون مواد تحریک کننده پوست) شست و شو دهید. سپس حالت پوست صورت را از لحاظ احساس کشیدگی، سفتی و خشکی بررسی نمایید.
پوست خشک: اگر پوست بلافاصله بعد از شستن صورت احساس خشکی کند.
پوست نرمال: بعد از 10 تا 30 دقیقه به حالت طبیعی خود بر می گردد.
پوست چرب: اگر بعد از 30 دقیقه حالت چرب و براق داشته پایدار داشته باشد.
پوست مختلط: فقط ناحیه T-zone صورت دوباره چرب می شود و گونه ها خشک یا نرمال باقی می ماند.
منابع:
https://www.mdpi.com/2079-9284/10/1/14
روش های علمی تشخیص نوع پوست
روش های علمی به دلیل اینکه زیر نظر متخصص پوست انجام می شوند و از ابزارهای دقیقتری بهره می گیرند نسبت به روش های خانگی با اطمینان تر هستند. این روش ها شامل اندازه گیری میزان تولید سبوم، میزان رطوبت پوست، میزان تبخیر آب از سطح اپیدرم پوست و معاینه بالینی تخصصی می شوند. در نظر داشته باشید که هر کدام از این تکنیک ها به تنهایی نمی توانند تعیین کننده نوع پوست باشند بلکه در مجموع باید نتایج آنها در کنار هم جمع بندی شود.
تشخیص نوع پوست با دستگاه سنجش سبوم
یک دستگاه پزشکی است که میزان چربی (سبوم) پوست را اندازهگیری می کند. از دستگاه سنجش سبوم (Sebumeter) نیز می توان برای تشخیص نوع پوست کمک گرفت که مراحل آن به صورت زیر است:
• آماده سازی پوست: پاک کردن آرایش حداقل یک ساعت پیش از شروع تست (استفاده از پاک کننده های الکلی برای پاک کردن پوست ممکن است نتایج را مخدوش کند)
• فشار دادن نوار پلاستیکی شفاف (پروب) روی پوست (30 ثانیه)
• خواندن نتیجه توسط دستگاه
نتیجه:
• پوست خشک: کمتر از 70
• پوست نرمال: 70–170
• پوست چرب: بیش از 170
توضیح: واحد μg/cm² سبوم است. به علاوه این اعداد صحیح مطلق نیستند بلکه براساس سن، جنس و نژاد و … می توانند کمی متفاوت باشند.

تشخیص نوع پوست با اندازه گیری سبوم پوست
پیشنهاد: تست آنلاین تشخیص نوع پوست
تشخیص نوع پوست با دستگاه کورنئومتر (Corneometer)
این دستگاه یک دستگاه رطوبت سنج است. کورنئومتر می تواند رطوبت نسبی لایه شاخی اپیدرم پوست را اندازه می گیرد. در کنار سایر دستگاه ها کورنئومتر نیز می تواند برای تشخیص نوع پوست نیز استفاده شود.
نتایج:
• رطوبت نسبی کمتر از 30: پوست خشک
• رطوبت نسبی 30–45: پوست نرمال
• رطوبت نسبی بیش از 45: پوست هیدراته (مرطوب)
دستگاه TEWL (Trans-Epidermal Water Loss)
این دستگاه در اصل برای ارزیابی سلامت لایه های سطحی پوست (لایه شاخی) پس از برخی از بیماری های پوستی، سوختگی و سنجش تاثیر مواد آرایشی بر پوست استفاده می شود. با این وجود می توان از نتایج حاصل از دستگاه TEWL به صورت جانبی (نه معیار اصلی) برای تشخیص نوع پوست نیز بهره برد.
نتایج:
• پوست سالم: 5–10 (تبخیر نرمال).
• پوست آسیب دیده یا خشک: بیش از 15 (اتلاف آب بالا).
• پوست بسیار خشک یا دچار بیماری اگزما: بیش از 20
نکته: این اعداد مطلق و 100 درصدی برای همه افراد نیستند بلکه با توجه به شرایط فرد سنجیده می شوند.
منابع:
- Baumann, L. (2022). Baumann’s Cosmetic Dermatology (3rd ed.). McGraw Hill
- Courage-Khazaka Electronic GmbH (2023). Instrument Manuals (Sebumeter®, Corneometer®)
جمع بندی
• تست های تشخیص نوع پوست را بهتر است پس از حداقل ۸ ساعت خواب و پرهیز از محصولات پوستی انجام دهید چون پارامترهای آن به سطح پایه نزدیک تر است.
• قبل از انجام تست به درستی مراحل آماده سازی پوست را طی کنید و از محصولات پوستی استفاده نکنید.
• برای سنجش میزان حساسیت پوست به مواد آرایشی می توانید تست حساسیت پوستی را انجام دهید.
• برای اطمینان از نتیجه تست های تشخیص نوع پوست می توانید آنها را چندبار تکرار کنید.
• به طور کلی دقت روش های خانگی تشخیص نوع پوست کمتر از روشهای علمی است.






