الاستین چیست؟ راز جوانی و انعطاف پذیری پوست

 کمبود کلاژن بیشتر موجب ایجاد چروک و فرورفتگی و شلی پوست می گردد اما کمبود الاستین باعث از دست رفتن خاصیت کشسانی پوست می شود. از لحاظ ساختار کلاژن مانند طنابی است که از رشته های کوچکتر در کنار هم تشکیل شده است اما الاستین حالت ساختار شبکه ای دارد.

الاستین (Elastin)

فرق الاستین و الاستیک چیست؟

الاستیک یک مفهوم و ویژگی فیزیکی است که در برخی مواد زنده و غیر زنده وجود دارد. در حالی که الاستین نوعی پروتئین است که خاصیت الاستیک (کشسانی) دارد.
در واقع الاستیک یک مفهوم عمومی است و برای توصیف هر ماده‌ ای که پس از کشش به شکل اولیه بازگردد به کار می رود و در صنایع مختلف (مثل تولید لاستیک، پلیمرها) و فیزیک استفاده می شود.

خواص الاستین برای پوست

مهمترین خواص الاستین برای پوست شامل موارد زیر می گردد:
• ایجاد خاصیت کشسانی و ارتجاعی
• جلوگیری از افتادگی و چروک پوست
• حفظ حجم و ساختار پوست
• شرکت در بهبود زخم
• محافظت از رگ ‌های خونی پوست

حالت های مختلف صورت مانند اخم، لبخند، خشم، خندیدن و … همگی موجب کشش پوست می شوند که با الاستین به حالت اول خود بر می گردد. در روند بهبود زخم سلول های فیبروبلاست علاوه بر کلاژن الاستین نیز تولید می کنند اما مقدار آن کم و محدود است. این مقدار حدود 2 تا 4 درصد الاستین در مقابل 90 تا 80 درصد کلاژن می باشد. برخی تحقیقات نشان داده اند که زخم های جدی می توانند خاصیت کشسانی پوست را تا 50 درصد کاهش دهند.

علائم کمبود الاستین در پوست

علائم کمبود الاستین در پوست به مرور زمان و با افزایش سن ظاهر می شوند:
• افتادگی و شلی پوست (Skin Sagging)
• چروک ‌های عمیق و دائمی
• کاهش سرعت بازگشت‌ پذیری پوست (Loss of Recoil)
• نازک ‌شدن و شکنندگی پوست
• گودی زیر چشم و پف آلودگی
• بزرگ‌ شدن منافذ پوست
• ایجاد خطوط قرمز (تلانژکتازی)

یکی از تست های ساده برای سنجش کمبود الاستین پوست کشیدن پوست پشت دست (یا گونه) به آرامی و رها کردن آن است. اگر بیشتر از 1 تا 2 ثانیه بازگشت پوست به حالت اولیه طول بکشد می تواند نشانه کمبود الاستین باشد.

تست الاستین پوست با کشیدن و رها کردن آن

الاستین فقط تا 25 سالگی تولید می شود!

واقعیت این است که الاستین فقط تا حدود 25 سالگی به صورت جدی در پوست ما تولید می گردد. بعد از این زمان تولید الاستین جدید بسیار کم می گردد به حدی که می توان گفت تقریبا متوقف شده است. دلایل این امر غالبا ژنتیکی است. بنابراین نمی توان به روش های معمول که برای کلاژن سازی موثر هستند الاستین پوست را زیاد کرد.
کلاژن نسبتا نیمه عمر محدودی دارد که در حد چند ماه تا چند سال می باشد اما نیمه عمر بیولوژیک الاستین حدود 74 سال است. بدن ما تمام الاستین مورد نیاز خود را تا اوایل جوانی سنتز کرده و سپس تولید آن را متوقف می کند.

تقویت الاستین پوست

همانطور که گفتیم افزایش الاستین به صورت طبیعی تا 25 سالگی رخ می دهد. بنابراین ما باید بر حفظ الاستین موجود و جلوگیری از تخریب آن متمرکز شویم. حتی روش های پزشکی که در کلاژن سازی بسیار موثر و پرکاربرد هستند کمکی به تولید الاستین نمی کنند.

در زیر مواردی که در تقویت (ماندگاری) الاستین کمک می کنند آورده شده اند:
• مصرف ویتامین C
• آنتی ‌اکسیدان‌ ها (مثل رسوراترول)
• مصرف مس (حفظ اتصالات عرضی در الاستین موجود)
• پرهیز از عوامل تخریب ‌کننده محیطی
• محصولات موضعی حاوی مهارکننده‌ های الاستاز

ویتامین C و آنتی اکسیدان ها با خنثی سازی رادیکال های آزاد نقش مهمی در محافظت از الاستین دارند. به علاوه ویتامین c کلاژن سازی را نیز تحریک می کند. عوامل تخریب کننده محیطی شامل کشیدن دخانیات، مصرف الکل، نور آفتاب و صدمات فیزیکی هستند. الاستاز مهمترین آنزیم در تخریب الاستین است که مهار آن می تواند نقش مهمی در حفظ و باقی مانده این پروتئین داشته باشد.

بهترین ویتامین ها برای الاستین پوست ویتامین C، ویتامین E، ویتامین A (رتینول) هستند همچنین مواد مغذی ضروری مانند سیلیکا (Silica)، مس و امگا-3 نیز می توانند در این زمینه بسیار کمک کننده باشند.

مناسبترین روشهای خانگی تقویت الاستین

روشهای خانگی تقویت الاستین نیز بر پایه حفظ این پروتئین بنا شده اند و غالبا شامل ماسک ها و ترکیبات موضعی دارای ویتامین ها و آنتی اکسیدان ها است.
ماساژ پوست با روغن‌ های طبیعی: روغن آرگان (سرشار از ویتامین E و اسیدهای چرب)، روغن گل رز (حاوی ترکیبات ضد التهابی و ویتامین A)
نوشیدنی ‌های تقویت‌ کننده: ژل آلوئه‌ ورا + لیمو ، دمنوش بابونه + زنجبیل
پیلینگ طبیعی با شکر قهوه ای و روغن نارگیل

میزان تاثیر مکمل ها

مکمل های الاستین موجود در بازار غالبا ترکیبی از ویتامین ها، مواد مغذی ضروری و برخی پپتیدها هستند. اگر چه این مکمل ها در مجموع می توانند به ساختار پوست با تحریک کلاژن سازی، افزایش برخی از آنزیم های محافظتی و … کمک کنند اما همچنان توانایی تولید الاستین در افراد بزرگ سال را ندارند. به همان دلایلی که در بالا توضیح داده شد.

باورهای غلط 

1. “مصرف مکمل‌ های الاستین، الاستین جدید در پوست تولید می‌ کند”
واقعیت: بدن پس از بلوغ تقریباً هیچ الاستین جدیدی تولید نمی‌کند. مکمل ‌ها فقط ممکن است از تخریب آن جلوگیری کنند.

2. “کرم‌ های حاوی الاستین می ‌توانند آن را مستقیماً به پوست برسانند”
واقعیت: مولکول‌ های الاستین بزرگ هستند و نمی‌ توانند از سد پوستی عبور کنند. این کرم ‌ها معمولاً فقط خاصیت مرطوب کنندگی دارند.

3. “الاستین و کلاژن کاملاً مشابه هستند”
واقعیت: نه بسیار متفاوت هستند که در بالا آورده شده است.

4. “ماساژ صورت می‌تواند تولید الاستین را افزایش دهد”
واقعیت: ماساژ فقط گردش خون را بهبود می ‌بخشد و تولید الاستین را تحریک نمی ‌کند (ولی ممکن است ظاهر پوست را موقتاً بهتر نماید).

5. “پوست بعد از کاهش وزن دوباره الاستین تولید می‌کند تا سفت شود”
واقعیت: پوست بعد از کاهش وزن با کشش کلاژن سفت می‌شود، نه تولید الاستین جدید!

6. “لیفت صورت با نخ جایگزین از دست دادن الاستین می ‌شود”
واقعیت: لیفت‌ کردن فقط پوست را موقتاً بالا می ‌کشند و هیچ تاثیری بر مقدار الاستین ندارند.

7. “رژیم ‌های پر پروتئین به تنهایی الاستین را افزایش می‌ دهند”
واقعیت: بدون ویتامین C، مس و سیلیکا، پروتئین‌ ها نمی ‌توانند الاستین Functional بسازند.

8. “تزریق هیالورونیک اسید جایگزین الاستین می‌ شود”
واقعیت: هیالورونیک اسید فقط حجم و آبرسانی را بهبود می‌ بخشد، اما کشسانی ایجاد نمی ‌کند.

9. “الاستین در سنین بالا کاملاً ناپدید می ‌شود”
واقعیت: مقدار آن کاهش می ‌یابد، اما هرگز به صفر نمی ‌رسد (عملکردش ضعیف می‌ شود).

10. “ورزش شدید باعث تولید الاستین جدید می ‌شود”
واقعیت: ورزش جریان خون را بهبود می‌بخشد، اما فیبروبلاست‌ها را وادار به تولید الاستین نمی ‌کند.