فهرست مطالب
لایه شفاف پوست یا لایه لوسیدوم (Stratum Lucidum) یک لایه نازک از سلول های مرده است که در نزدیکی سطح پوست قرار دارد. این لایه باعث مقاومت و استحکام بیشتر پوست می شود و فقط در مناطقی از بدن دیده می شود که پوست ضخیم تری دارند.
لغت شناسی لایه Lucidum
خود کلمه Lucidum به معنی شفاف است و از کلمه لاتین lucidus به معنی درخشان گرفته شده است. ریشه اصلی این کلمات به lux که به معنی نور می باشد.
لایه شفاف پوست یا لایه لوسیدوم کجاست؟
لایه شفاف پوست فقط در نواحی خاصی از بدن وجود دارد. این مناطق شامل کف دست، کف پا، انگشتان دست و انگشتان پا می شود. در نظر داشته باشید که لایه لوسیدوم از ماه چهارم جنینی شروع به شکل گیری می کند و در همه انسان ها وجود دارد.
لایه شفاف یا لایه لوسیدوم (Stratum Lucidum)
ساختار لایه شفاف پوست
ساختار Stratum Lucidum عمدتاً متشکل از سلول های مرده است که با نوع خاصی از پروتئین به نام الئیدین پر شده اند. بین این سلول ها چربی های بین سلولی (مانند سرامیدها و کلسترول) وجود دارد. این لایه فاقد فعالیت آنزیمی است. این نوع ساختار، لایه شفاف را به یک لایه محافظتی و مقاوم در پوست ضخیم تبدیل می کند.
تاثیر شغل بر لایه لوسیدوم
نوع شغل بر تشکیل یا عدم تشکیل لایه شفاف پوست تاثیر ندارد اما می تواند ضخامت آن را تغییر دهد. در شغل های فیزیکی مانند بنایی، آهنگری، حمل بار و … لایه لوسیدوم ضخامت بیشتری نسبت به مشاغل سبک مانند کارمندی به خود می گیرد.
چرا Stratum Lucidum فقط در کف دست و پا دیده میشود؟
براساس شواهد علمی و تجربی تشکیل لایه شفاف پوست فقط به عوامل ژنتیکی وابسته است نه محیطی و شرایط زندگی. همانطور که گفتیم این لایه در دوران جنینی تشکیل می شود زمانی که پوست تحت هیچ فشاری نیست. به علاوه خیلی از افراد به دلایل مختلف نواحی خاصی از پوست آنها تحت فشار بیشتری است (مانند زانوها در معدنچی ها و باسن در معلول ها) اما لایه شفاف در این مناطق تشکیل نمی شود.
تفاوت لایه لوسیدوم با لایه شاخی
هر چند که لایه لوسیدوم و لایه شاخی (سد پوستی) هر دو از سلول های مرده تشکیل شده اند اما از لحاظ جایگاه، عملکرد و ضخامت متفاوت هستند. لایه شاخی در تمامی سطح پوست قرار دارد اما لایه شفاف پوست فقط در کف دست ها، کف پاها و انگشتان دیده می شود. لایه شاخی ضخامت بیشتری دارد و از چندین لایه سلولی تشکیل شده است. سلول های لایه شفاف فاقد هسته هستند اما حاوی الئیدین (پیش ساز کراتین) بوده و شفاف هستند. اما سلول های لایه شاخی پر از کراتین اند و دچار پوسته ریزی می شوند. لایه شاخی وظایف گوناگونی دارد و مانع از دست رفتن آب بدن می شود اما لایه شفاف بیشتر نقش حفاظت فیزیکی و مکانیکی دارد.
آیا مشکلاتی مانند خشکی یا ترک کف پا مرتبط با این لایه است؟
خشکی و ترک کف پا به ندرت به ضعف لایه شفاف پوست مرتبط است. این شرایط غالبا مربوط به اختلال در لایه شاخی پوست می شود. لایه شاخی به دلیل عواملی مانند فشار فیزیکی زیاد، از بین رفتن چربی های بین سلولی (صابون های قوی) و نرم شدن کراتین به دلیل بیماری یا کمبود ویتامین ها دچار ترک خوردگی و شکاف می گردد که می تواند به لایه های زیرین پوست از جمله لایه شفاف گسترش یابد.
آیا لایه شفاف پوست در صورت هم وجود دارد؟
خیر، همانطور که گفتیم لایه شفاف (لوسیدوم) فقط در پوست ضخیم مانند کف دست و پا وجود دارد و در صورت (که پوستی نازک دارد) دیده نمیشود. در صورت، اپیدرم مستقیماً از لایه دانه دار پوست به لایه شاخی میرسد.
